ف . ر ــ با تشکر از شرکت شما در برنامه وسیمای نور، آقای سعید اویسی ، این بار دومی است که در خدمت شما هستیم و گفتگویی   در مورد هنرتاتر و سینما می کنیم ، در دیدار پیشین ، شما  نقش خود را در اولین فیلم سینمایی ساختۀ آقای " رضا باقر " تازه به پایان رسانده بودید  ، و این فیلم بسیار هم مورد استقبال قرلر گرفت و به دنبال آن شما برنده جایزۀ " سوسک طلایی "  شدید . وحالا نیز  شما در حال اتمام بازی در فیلم سینمایی دیگری هستید   که آن را معرفی  و در باره آن صحبت خواهیم کرد .اما قبل از آن  ، جای آن دارد که مرور خلاصه ای داشته باشیم به سابقه و فعالیت های هنری شما در ایران .شما چگونه فعالیت های هنری خود ر در ایران آغاز کردید؟

س.ا ـ مختصری می پردازم به گذشته که در ایران بودم و در ادامه  آن ، به  فعالیت هایی که در سوئد داشته ام. بله ، من در ایران از سالها قبل به خاطر علاقه ای که  نسبت به کار های نمایشی داشتم ، درمحل تولدم « اراک »  آنجا در زمان بچگی من ، تعزیه راه می انداختند  ، آن هم خیلی مفصل ، و من تنها کسی بودم از خانواده که به دیدن تعزیه می رفتم و عین آن نمایش را در خانه سعی می کردم اجرا کنم و خود پرده درست می کردم  و نمایش می ساختم . یعنی از سن هشت و نه سالگی ، علاقۀ به نمایش و نمایش دادن  را در وجودم حس می کردم

ف.ر ـ خانواده شما هم زمینه  کار های هنری داشتند ؟

س.ا ـ خیر ، هیچ کدام ازافراد خانواده ام زمینه هنری نداشتند . و حتی  من موقعی که می خواستم دوره تاتر ببینم ، با وجود داشتن پدری تحصیل کرده و روزنامه نگار با مخالفت او مواجه شدم . و او دوست داشت که من یک حرفه دیگری داشته باشم . البته بعدها مشوق من هم شدند . من کارم را با گروه هنر ملی به سرپرستی  عباس جوانمرد شروع کردم . و از آنجا وارد دانشکده هنر های دراماتیک شدم  به تشویق خانم پرتوی (خانم عباس جوانمرد )ـ

ف.ر ـ اولین تاتری که شما بازی کردید در چه محلی بود و چه بود ؟

س.اـ  اولین تاتر حرفه ای که من بازی کردم ، در تالار فارابی بود ، در وزارت فرهنگ و هنر آن زمان ، نوجوانی بودم که در گروه هنر ملی هم کار می کردم و هم کلاس می دیدم . در آنجا نمایشنامه ای بود به نام « آلونک »  نوشته کوروس سلحشور و کار گردان هم عباس جوانمرد بود و من رل یک چوپان را بازی می کردم .اون اولین کار حرفه ای تاتر من بود . که خانواده ام هم نمی دانستند و من موقعی که  نمایش این پیس تمام شد من از بهارستان تا خانه مان که آن زمان  میدان شاه بود و تا آنجا خیلی راه بود ، از زور شوق و شعف پیاده آمدم . که مواجه شدم با عکس العمل پدرم  ـ که تا حالا کجا بودی ؟ ـ که نمی توانستم به او بگویم ...ـ رفتم تاتر بازی کردم

 ف .ر شما چگونه به سینما و تلویزیون راه پیدا کردید ؟

س.اـ  تاتر مقدمه همه این حرفهاست ، تاتر به معنای واقعی مادر هفت هنر ، تمام هنر هاست .تاتر را که شروع کنید خود به خود به سینما و رادیو و تلویزیون کشیده می شوید ،. آن موقع که من تاتر  بازی می کردم ، تازه تلویزیون  « ثابت پاسال » راه اندازی شده بود  در خیابان پهلوی  بهنام تلویزیون ایران که شب ها بیش ازچند ساعتی برنامه نداشت . کاری که من در موقع با گروه تاتر انجام  دادیم یک نمایشنامه تلویزیونی بود  ، که زنده پخش می شد .من در موقع در پوست خود نمی گنجیدم . با گروه حرفه ای ، یک نمایشنامه ای به نام « دشتبان »  را با شرکت خانم فخری خوروش و  عباس جوانمرد و مرحوم  حسین کسبیان و جمشید لایق   تمرین می کردیم . در آن موقع پدر ما هم تازه تلویزیونی خریده بود و خانه پر می شد از اهالی محل که می نشستند و تلویزیون تما شا می کردند . من هم که از صبح برای تمرین جلوی دروربین ، به تلویزیون رفته بودم و برنامه که قرار بود ساعت هشت شب به طور زنده پخش شود . و من درست مثل  همینجا ، به شمردن ، سه ، دو ، یک ... میرود برای پخش ، ضربان قلب من به اوج خود رسیده بود . البته این خاطرات فراموش نمی شود . و من رل مهمی هم نداشتم ، یک خط  بیشتر رل نداشتم ، و آن دیالوگ هنوز تو خاطرم هست ، که باید به خانم خوروش  می گفتم . موضوع داستان اربات و رعیتی بود و من در آنجا نقش چوپان را داشتم و آن دیالوگ چنین بود « آی قرشمال  ارباب با تو اِ... مگه زبونتو گاز گرفتی ؟ » فقط همین  ـ  نوبت من که رسید و این یک خط را گفتم تمام شد ، مثل اینکه دنیا را به من دادند

ف.رـ  و شما با موفقیت از آن گذشتید . جالب این بوده است که این نمایشنامه  به صورت زنده پخش می شده است ،  چه نمایشنامه های دیگری بعد از آن  شما بدین تریب بازی کردید؟

س. ا ـ بله ، ما چند نمایشنامه دیگر را از صادق هدایت با همین گروه کارکردیم . یکی دو نمایشنامه از اکبر رادی بود که کار کردیم و بعد از آن نمایشنامه ها را دیگر ضبط کردند . و بعد از آن من به رادیو کشیده شدم  . مرحوم بیژن مفید بعد مدت ها کار در گروه هنر ملی ،نمایشنامه ای را کار کرد به نام شهر قصه . این نمایشنامه را بیژن مفید نوشته بود و اولین ورسیون آنرا با بچه های گروه هنر ملی  کار کرد ، که ما عضو این گروه بودیم و درس هم می خواندیم .. ورسیون اول این نمایشنامه  شهر قصه را ما در انجمن پیشاهنگی کار  و اجرا کردیم

ف.رـ شما در آنجا چه نفشی را اجرا می کردید؟ چی می خوندید ؟

س.اـ اگر به خاطر داشته باشید ، در این نمایشنامه آقا موشه ای بازی می کرد که خود بیژن شعرش را می خواند و صدا را روی تند می گذاشت و این به صورت صدای جیغی  بچگانه شده بود و برادر خودش  هومن مفید ـ رل آقا موشه را بازی می کرد  ، که بعدها سعید کنگرانی بازی  کرد .نقش خر را من بازی می کردم و در قسمتی هم همان شعر را می خوادیم که

نه دیگه این واسه ما دل نمی شه /هر چی من بهش نصیحت می کنم / که بابا آدم عاقل آخه عاشق نمی شه /بهش میگم جون دلم ، این همه دل توی دنیاست / چرا یک کدوم مثل دل خراب صاب مرده من پاپی زنهای خوشگل نمی شه ـ

در آن زمان  ما این نمایشنامه را با بیژن کار کردیم  .، و بعد این نمایشنامه را نیز برای رادیو آماده کردیم ، که این اولین کار رادیویی من ، و با همین شهر قصه بود که به صورت یک نمایشنامه رادیویی ضبط کردیم که همه بچه های گروه ، من و بهمن مفید ، مرتضی عقیلی ، ، بهمن وطن پرست ،مسعود تاج بخش ، رامین فرزاد ، جمیله ندائی (همسر بیژن مفید )  بود و خانم چهره آزاد و خود بیژن مفید  و بهزاد فرهانی بود . که این نمایشنامه رایویی شد  و ازآن جا  بود که با بیژن مفید در رادیو شماره دو  کار ها و نمایشنامه های رادیویی  داستان های شب را اجرا می کردیم و همچنان فعالیت های رادیویی من درآنجا ادامه داشت . تا اینکه اداره تاتری تشکیل شد و  تاتر فارابی از بین رفت و ما منتقل شدیم به اداره برنامه تاتر و در آنجا اداره گروه تاتر شامل پنج گروه شد . که یک گروه به سرپرستی عزت الله انتظامی و ودیگری  عباس جوانمرد و گروه داود رشیدی و عباس مغفوریان و گروه کشاورز و گروه محمود دیلمقانی   بود که من با جوانمرد کار می کردم . و در همان دوران  اولین سریال تلویزیونی که من بازی کردم  سریال « دلیران تنگستان » بود و در آن رل عبدالرضا چوبک که مردی انقلابی بود بازی می کردم

بعد از سریال تلویزیونی « دلیران تنگستان » مرحوم جلال مقدم موسسه ای  باز کرد به نام«چنگک»ـ سریال تلویزیونی می ساخت و از چند کارگردان هم دعوت کرده  برای ساختن این سریال که یک سریال پلیسی بود ، آنرا بسازند . یک مدت هم من با خود جلال مقدم در آن سریال چنگک کار می کردم . البته  روحش شاد ، باید بگویم من اگر کلمه سینما را هم یاد گرفتم از جلال مقدم یاد گرفتم . که معلمی بسیار ورزیده ، تحصیلکرده فرانسه بود و ادبیات فرانسه را بسیار خوب می دانست و کارگردان بسیار خوبی هم بود . من چند سناریو نوشتم که کار کردیم و بیشتر دستیار او بودم و چند تا از آنها را هم من بازی کردم

 

بعد از آن در رابطه با جشن هنر شیراز و آمدن " پیتر بورک " به ایران و نمایشنامهای به نام  ایرانیان اثر اشیل را کار کرد و تجربه بسیار قشنگی به روی صحنه آورد ، بدین صورت که یک زبانی اختراع کرد به نام " اورگاست " و برای این کار شاعری را از انگلیس دعوت کرد  بنام " تتریوس " و این زبان   جدید را نوشت

 

بازیگرانی که پیتربوروس انتخاب کرده بود از هنرپیشگان ایرانی ، یونانی فرانسه ، انگلیس ، پرتقال ، و اوگاندایی بودند . از ایران این حقیر و محمود دولت آبادی ، رضا کرم رضایی ، مرحوم کسبیان ، محمد باقر غفاری ، شکوه نجم آبادی ، فهیمه راستکار ، ، داریوش فرهنگ و داود رشیدی  بعنوان آسیستان و مترجم کار کردند . آربی آونسیان به عنوان آسیستان و مترجم کارکردند . البته شاید هم اکنون حضور ذهن نداشته باشم ،  که بقیه را بگویم ،به هر حال از بچه های اداره تاتر و کارگاه نمایش هنرپیشه انتخاب کرد به اضافۀ هنرپیشگان خارجی . پیتربورک می خواست که همۀ گروه هنرپیشگان به یک زبان واحد روی صحنه صحبت کنند و با این زبان نو ارتباط بر قرار کنیم . در این دوره که با پیتربورک کار می کردیم ،  که حدود ده ماه طول کشید ، برای من بسیار دوره آموزنده ای بود . همنطور که می دانید ، پیتر بوروک یکی از کارگردانان بزرگ انگلیسی است که هرساله پیام تاتر را در یونسگو اعلام می کند و مرد بسیار سرشناسی است

 

ف.رـ آقای اویسی ، لطفا در باره هنرمندانی که با آنها همکاری داشتید وتجربه کاری داشتید بگویید ، مثلا آقای غلامحسین ساعدی و محمود دولت آبادی

س. اـ  البته در این تاتر پیتربورک در خلال کار عده ای ، کار را ول کردند ، مثل محمود دولت آبادی که الان  سرشناس ترین نویسنده ماست  و واقعا ایران افتخار می کند به یگ همچین نویسنده و هنرمند بزرگی ، شاهکار هایی نوشته است که قبل از آنکه به عنوان نویسنده مشهور شود بازیگر بود ، و در گره هنر ملی کار می کرد و باهم کار کرده ایم . مثلا محمود به علت ناراختی معده این کار را ول کرد و همین طور کرم رضایی و حسین کسبیان . مرحوم پرویز فنی زاده بود که او هم انتخاب شده بود ولی کار را ادامه نداد .چند نفر باقی ماندیم که کار را اجرا کردیم

در مورد دکتر غلامحسین ساعدی ، با ایشان هم تجربه کار های تاتر ی داشته ام